Pag Addat Kaw Ha Mga Ulama

Pag Addat kaw ha mga ulama

By بن مسعود

بسم الله الرحمن الرحيم

katan sin sanglit iban pamudji tuput pa katunggal sin Mahasutchi Allah, sarta salawat iban salam pa Nabi pamumukuhan addat junjungan nato Mohammad (sallallahu alayhi wasallam) mabut pa katan kaluargah niya iban pa katan lundang karabat kasahabatan niya.

in mga ka ulamaan in sila waris sin kanabihan kalna Rasul (sallallahu alayhi wasallam) in nag certify kanila ha hadith niya mulliya .

العلماء ورثة الأنبياء
sabda sin Rasul (sallallahu alayhi wasallam) in mga ulama waris sin mga kanabihan.

daing ha sabab yadto suby nato tuud pa awnun in pag addat in pag ihtiram ha mga ka ulamaan nato misan pa in kiyaawnan niya simulang in pamaham niya ha pamaham ta iban ha pamaham sin ulama iyaagaran ta.

in pag ikhtilaf ha pamaham ha pag paham sin nusus (kitab iban sunnah) in yan ha masa pa sin Rasul (sallallahu alayhi wasallam) nakapag ikhtilaf na in mga sahabat ha yawmul ahzab ha wakto naraak sila sin Rasulullah papakadtuun pa bani quraidha.

قال رسول الله صلي الله عليه و سلم: لا يصلين أحدكم العصرإلا في بني قريظة.

sabda sin Rasul (sallallahu alayhi wasallam) : ayaw sumambahayang asar in hangkatao daing kaniyo malaingkan suby ha bani quraidha. bukhari wa muslim

duun ha hadith ini hinang sin mga ulama dalil ha hisiyo-siyo in tagmustahaq matung sin dalil makajari kaniya in makay kumawa ha katampalan ma’na sin dalil (kitab iban sunnah), biya da isab sin kajari mag istinbat hukuman ha kitab iban sunnah daing ha tiranan sin idztihad iban qiyas iban kawaun ha pagpaham niya liyabay pagtuntut ilmo.

ففي أعلام الموقعين للإمام ابن القيم: و قد اجتهد الصحابة في زمن النبي صلي الله عليه و سلم في كثير من الأحكام و لم يعنفهم؛ كما أمرهم يوم الأحزاب أن يصلوا العصر في بني قريظة، فاجتهد بعضهم و صلاها في الطريق، و قال: لم يرد منا التأخير، و إنما أراد سرعة النهوض، فنظروا إلى المعنى، واجتهد آخرون و أخروها إلي بني قريظة فصلوها ليلا، نظروا إلي اللفظ، و هؤلاء سلف أهل الظاهر، و هؤلاء سلف أصحاب المعانى والقياس.

nalimpal halaum kitab àlām al-muwaqqien hi imam ibnol qayyim (rahimahullah) tanto tuud nakapag idztihad in mga sahabat ha zaman (masa) sin Rasul (sallallahu alayhi wasallam) ha kamatauran daing ha mga masaalla hukuman sumagawa wala nangdahi pa kiyapagbuhlak sin (pangatayan, pagtaymanghud, pagkasilasa, pag addat) ha antara sin sila.

biya da sin karaak kanila sin Rasul (sallallahu alayhi wasallam) ha adlaw sin ahzab in papasambahayangun sila asar ha bani quraidha, nag idztihad in kaibanan daing kanila (sahabat) simambahayang sila ha ran pa, laung nila: bukun in maksud bat in suby kita niyo matahala ha pagsambahayang atawa matahala ha pagdatung, sumagawa in maksud in suby maus kita niyo sumampay, kimawa sila miyaham sin ma’na.

ampana nag idztihad in kaibanan daing kanila (sahabat) tiyahala nila na in pag sambahayang nila hingga in sila dimagpak pa bani quraidha ampa sila simambahayang ha wakto dum na, kimawa sila miyaham sin lafd (kabtangan).

in sila yadto mga salaf kimawa ha katampalan ma’na, damikyan in sila isab yadto mga salaf miyakay sin ma’na iban kamaksuran iban qiyas.

duun ha ini nabahagi magduwa in pamaham sin mga sahabat ha pagpaham nila sin hadith

1: tumpukan sin mga sahabat (radiyallahu anhum ajmaen) ha wakto ha ran pa sila wala pa simasampay pa bani quraidha iyabutan sin wakto asar ha ran simambahayang na sila asar.

2: tumpukan sin mga sahabat (radiyallahu anhum ajmaeen) simambahayang sila asar suby na sila dimagpak pa bani quraidha ha wakto dum na.

و في فتح الباري للحافظ ابن حجر: قال السعيلى و غيره: في هذا الحديث من الفقه أنه لا يعاب علي من أخذ بظاهر حديث أو آية ولا علي من استنبط من النص معنى يخصصه، و فيه أن كل مختلفين في الفروع من المجتهدين مصيب.

damikyan nalimpal ha kitab fathul bari hi imam ibno hajar (rahimahullah) laung hi suaily iban sin dugaing daing kaniya : ha pasal sin hadith yan tungod pa fiqhi bunnal tuud dih mahinang sallà (ayib) ha hisiyo-siyo na in kimawa ha katampalan sin hadith atawa àyat atawa ha hisiyo-siyo na in mag istinbat daing ha nass (kitab iban sunnah) ma’na amuin tuputun niya ha katanto niya sadja, nà daing ha sabab sin damikyan yadto in katan sin nagsulang ha furū (sanga ha pakaradjaan agama) daing ha mga ulama mujtahid in sila aun pahala karayawan.

in pangasubu duun ha ini unu nahinang baha gaggat ha antara sin mga sila sahabat in pagbahli nila pamaham ha pagpaham sin ma’na iban maksud sin hadith sin Rasul (sallallahu alayhi wasallam) nahinang baha sabab in pagbahli nila pamaham ha kiyapamung nila sin bissara mapangkal pa taymanghud nila biya sin jimajato ha masa nato ini? in jawab niya wayruun.

wala nakapamung in mga sahabat pa pagkahi nila sahabat ha wakto nagbahli sila pamaham ha wakto yaun bat in sahabat yaun lawung siya, atawa fasiq, mubtadi etc.

bang sawpama in hambuuk alim nakasulang ha pamaham sin kita ayaw ta igun in pag addat kaniya amuin mahinang sababan hikapanggura-gura ta ha mga ulama sawkat na simulang ha pamaham ta iban ha pamaham sin mga ulama iyaagaran ta.

in pakaradjaan Agama landu in luag niya dih tumupot ha kipot sin akkal sin kita manusiya labi awla na in tao awam jahil kulang panghati biya kako.

in kalimat الققه in huruf ال (alif lam) aun màna niya.

in màna sin ال (alif lam) ha pamaham sin mga sila aimmatul luga wa aimmatun nuha mga kaimaman sin lugah iban kaimaman sin nahu biya na kanda imam az-zamakhshari iban imam baydawi (rahimahumallah) mag màna siya للجنس gender siya, ay bimàna in haqeeqat sin fiqh dih siya makajari pangadjiun sin hambuuk tao sadja amuin malangkum niya na in katan ilmo ha wayruun makasulang ha pamaham niya sin dugaing daing kaniya.

hangkan in mga ulama nagkakandi-kandi in pamaham nila sumagawa in masdar sin sila katan amura in kitab iban sunnah in ini manunjuki sadja sin bunnal tuud in ilmo hikmat sin Allahu Ta’ala dih maubus pangadjiun sin kita manusiya misan pa in kiyaawnan niya in dagat nanjari dawat hipagsusulat iban sin kadahun-dahunan nanjari katas pagsulatan sin ilmo sin Allahu Ta’ala tanto na sadja dih nato matungkad iban dih maubus in kabasaran ilmo hikmat sin Allahu Ta’ala.

hi imam ibno hazam al-andalusi (rahimahullah) imam dakula sarta nabilang imam sin ummat islam ha madzhab ad-dhahiriya in siya mataud kabtangan niya iban pamaham niya simulang ha jumhoor ulama ha mataud mas’ala sarta siyulang da isab siya sin jumhoor.

unu nakarungog ka kita atawa makabassa ka kita daing ha mga ulama nakauna amun nag abot iban siya sambil pa wakto ini in iyan nila hi imam ibno hazm in siya dāllun mudill (lawung manglalawung) atawa mubtadi, kafir, alim as-sū (alim mangi)?

in tanda niya siyabbot hi imam ibno kathir (rahimahullah) ha tarikh ha hambuuk qasida, ha wakto in mga nasãra humujum pa agama islam in imam ibno hazm hambuuk daing ha mga namaugbug nagmahi imagpang ha panghujumi sin mga satro.

damikyan in imam ibno taymiyya (rahimahullah) pagsanglitun niya in imam ibno hazm (rahimahullah) aun wakto pag gulalun niya imam aun wakto pag gulalun niya mujahid, misan pa in kiyaawnan niya nagsulang sila ha kaibanan papanaw iban mas’ala.

mga taymanghud ha Agama Islam ayaw nato hinangun sabab in pagbahli pamaham amuin hibutang nato pa unahan nato manghindarahi pa hikalawa sin pag addat, pamaba-maba, pamissarahi mapangkal, panggunyak-gunyak nato ha mga ka ulamaan nato.

in alim bang sawpama in siya nalaung na kawajiban siya sahawihun sin mga ulama pabuntulun in sà niya, adapun in kasaan sin ulama dih manjari hikabahtal sin katan ilmo niya panghati niya.

mahuli in ini patumtum muna-muna pa ginhawa baran sin tagkabtangan mabot pa katan kataymanghuran in paawnun nato in pag addat ha mga ka ulamaan nato misan pa in kiyaawnan nila nagsulang iban pamaham ta atawa simulang ha pamaham sin ulama iyaagaran ta.

tumtumun nato in qaida usuliya.

الإجتهاد لا يتقض بالإجتهاد. الأشباه والنظائر ٢٤١
in idztihad dih siya makajari hisulak bahtalun sin idztihad. kitab al-ashbàhu wan nadhàir 241

ibot ayaw tuud kita niyo mangufur ha taymanghud nato muslim, atawa unu-unu na kabtangan mangi, tumtuma dih da kita asubuhun sin Allahu Ta’ala ha adlaw akhirat bang mayta mo wala kiyufur hi kuwan, sah tumtuma asubuhun kaw sin Allahu Ta’ala bang mayta mo kiyufur hi kuwan yaun bang unu in dalil mo, unun aunda baha hikajawab mo pa Allahu Ta’ala ha pangasubu kymo?.

mahuli salam kasilasa kaniyo katan.

Please follow and like us:

Comments

comments

Pag SHARE kaw bat sumampay pa kaibanan. Magsukul!